Fakta penggunaan tenaga elektrik oleh AI
Setiap kali pengguna mengemukakan pertanyaan kepada bot sembang kecerdasan buatan (AI), komputer di pusat data akan beroperasi bagi memproses jawapan tersebut.
Komputer berkenaan memerlukan tenaga elektrik yang besar dan ada kalanya memerlukan air sebagai agen penyejukan.
Seiring dengan penggunaan AI yang semakin meluas, isu bekalan tenaga kini menjadi perbincangan utama di seluruh dunia.
Berikut merupakan tujuh fakta penting bagi memahami gambaran sebenar mengenai penggunaan tenaga oleh teknologi berkenaan.
Fakta pertama mendedahkan bahawa pusat data di seluruh dunia menggunakan kira-kira 415 terawatt-jam (TWh) tenaga elektrik pada tahun 2024 menurut laporan Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA).
Jumlah penggunaan tersebut bersamaan kira-kira 1.5 peratus daripada keseluruhan penggunaan elektrik global.
Pusat data tidak hanya menyokong operasi AI, malah turut berfungsi menyimpan e-mel, video dan laman sesawang dengan perkembangan AI muncul sebagai pemacu pertumbuhan utamanya.
Bagi fakta kedua, IEA mengunjurkan permintaan tenaga elektrik oleh pusat data akan melonjak kepada kira-kira 945 TWh menjelang tahun 2030.
Jumlah unjuran tersebut sedikit mengatasi jumlah penggunaan elektrik seluruh negara Jepun pada masa kini.
Fakta ketiga memperlihatkan dominasi tiga wilayah utama dengan Amerika Syarikat menyumbang sebanyak 45 peratus daripada jumlah penggunaan elektrik pusat data dunia pada tahun 2024.
China pula mencatatkan penggunaan sebanyak 25 peratus, manakala wilayah Eropah menyumbang sebanyak 15 peratus.
Taburan data ini membuktikan bahawa hampir 85 peratus daripada keseluruhan penggunaan elektrik pusat data global tertumpu di tiga wilayah berkenaan sahaja.
Fakta keempat mencatatkan sebuah pusat data AI standard menggunakan jumlah tenaga elektrik bersamaan dengan penggunaan kira-kira 100,000 isi rumah mengikut anggaran IEA.
Pusat data terbesar yang sedang dalam pembinaan pula dijangka menggunakan elektrik sebanyak 20 kali ganda daripada jumlah isi rumah tersebut.
Bagi fakta kelima, Google mendedahkan bahawa median gesaan (prompt) teks dalam aplikasi Gemini menggunakan tenaga elektrik sekitar 0.24 watt-jam.
Kadar penggunaan tenaga elektrik berkenaan hampir menyamai operasi menghidupkan sebuah ketuhar gelombang mikro selama satu saat.
Selain itu, setiap median gesaan tersebut turut menggunakan kira-kira 0.26 mililiter air atau bersamaan lima titis air.
Namun begitu, kadar berkenaan hanya melibatkan gesaan teks ringkas kerana penghasilan imej, video serta fail dokumen yang panjang memerlukan penggunaan tenaga yang jauh lebih tinggi.
Fakta keenam membabitkan peningkatan kecekapan teknologi yang mana Google mendakwa tenaga yang digunakan bagi median gesaan pada Mei 2024 adalah 33 kali ganda lebih tinggi berbanding Mei 2025 berasaskan peningkatan kecekapan model dan perisian.
Walau bagaimanapun, pakar mengingatkan bahawa statistik tersebut dikemukakan sendiri oleh pihak syarikat dan bukan merupakan perbandingan piawai merentasi kesemua syarikat pengendali AI.
Fakta ketujuh pula membuktikan AI berpotensi membantu penjimatan tenaga selain bertindak sebagai pengguna bekalan.
IEA menjelaskan bahawa AI mampu mengesan kerosakan grid elektrik sekali gus memendekkan tempoh gangguan bekalan elektrik antara 30 peratus hingga 50 peratus.
Teknologi berkenaan turut boleh dimanfaatkan bagi mengoptimumkan kecekapan penggunaan tenaga di premis kilang, bangunan komersial serta sektor pengangkutan.
Kefahaman terhadap fakta ini penting kerana permintaan elektrik yang meningkat mendadak bakal mempengaruhi perancangan grid dan sumber tenaga sesebuah negara termasuk negara rantau Asia Tenggara yang aktif menarik pelaburan pusat data.
IEA turut menjangkakan sumber tenaga boleh baharu akan menampung kira-kira separuh daripada peningkatan permintaan elektrik pusat data global sehingga tahun 2035, manakala bakinya disokong oleh sumber lain seperti gas asli dan nuklear.
Kesimpulannya, peningkatan penggunaan tenaga elektrik oleh AI merupakan cabaran nyata seiring kerancakan pembinaan pusat data baharu di samping potensi teknologi ini dalam meningkatkan kecekapan sektor tenaga.
Pengguna sewajarnya memainkan peranan dengan memanfaatkan AI secara bijak termasuk merangka arahan atau gesaan yang jelas bagi mengelakkan pertanyaan berulang.