Risiko cermin mata pintar
Malaysia sedang memperkukuh kerangka kawal selia kecerdasan buatan (AI) bagi menangani risiko teknologi baharu, termasuk cermin mata pintar yang dilengkapi kamera, fungsi rakaman dan ciri AI.
Menteri Digital, Gobind Singh Deo, berkata pada 30 September 2026 bahawa kerajaan mengambil pendekatan yang lebih tersusun bagi memastikan peraturan dan mekanisme penguatkuasaan berkembang seiring dengan kemajuan teknologi.
Menurut laporan The Star, antara kebimbangan utama berkaitan cermin mata pintar ialah privasi data, keselamatan siber dan kemungkinan individu dirakam atau kandungannya dimuat naik tanpa persetujuan.
Risiko rakaman tanpa kebenaran
Cermin mata pintar membolehkan pengguna menjalankan fungsi digital melalui peranti yang kelihatan seperti cermin mata biasa.
Bergantung pada model dan ciri yang disediakan, peranti tersebut boleh digunakan untuk mengambil gambar, merakam video atau mengakses fungsi AI.
Kemudahan ini turut menimbulkan persoalan tentang bagaimana orang ramai dapat mengetahui bahawa mereka sedang dirakam, khususnya di tempat awam atau dalam situasi yang melibatkan maklumat peribadi.
Gobind menjelaskan bahawa gangguan terhadap orang awam dan rakaman tanpa kebenaran boleh dikenakan tindakan undang-undang, bergantung pada sifat perbuatan serta peruntukan yang berkaitan.
Undang-undang sedia ada masih memainkan peranan
Menurut Gobind, tindakan terhadap kesalahan jenayah boleh diambil di bawah Kanun Keseksaan, manakala pelanggaran berkaitan data peribadi boleh ditangani melalui Akta Perlindungan Data Peribadi 2010, tertakluk pada skop pemakaiannya.
Bagi aspek keselamatan siber, Agensi Keselamatan Siber Negara (NACSA) bertanggungjawab terhadap piawaian keselamatan dan pelaksanaan Akta Keselamatan Siber 2024 dalam bidang kuasanya.
Kerajaan juga menggunakan pendekatan melibatkan beberapa agensi bagi memantau cara data daripada peranti baharu disimpan, digunakan dan dilindungi daripada penyalahgunaan.
Pendekatan ini penting kerana risiko teknologi boleh melibatkan beberapa bidang undang-undang yang berbeza, bergantung pada cara peranti digunakan dan jenis maklumat yang dikumpulkan.
Kerangka undang-undang AI sedang dibangunkan
Gobind turut memaklumkan bahawa AI Malaysia Berhad sedang memberi tumpuan kepada tadbir urus AI jangka panjang.
Menurut laporan The Star, draf undang-undang tadbir urus AI telah disediakan dan melalui proses mendapatkan maklum balas sebelum dikemukakan kepada Kabinet.
Kerajaan ketika itu menyasarkan langkah seterusnya di Parlimen pada awal 2027.
Sasaran tersebut merupakan perancangan yang diumumkan pada September 2026, bukannya pengesahan bahawa undang-undang berkenaan telah diluluskan atau berkuat kuasa.
Penguatkuasaan perlu bergerak seiring dengan teknologi
Pembangunan peraturan sahaja tidak mencukupi jika agensi berkaitan tidak mempunyai keupayaan untuk memantau pematuhan dan mengambil tindakan apabila berlaku pelanggaran.
Kerajaan perlu memastikan tanggungjawab antara agensi jelas, proses aduan boleh dilaksanakan dan risiko baharu dapat dinilai apabila teknologi berkembang.
Bagi pengguna, amalan berhati-hati juga penting, termasuk mendapatkan persetujuan sebelum merakam orang lain dalam keadaan yang memerlukan kebenaran dan mengelakkan penyebaran kandungan peribadi tanpa hak.
Bagi pembangun peranti, ciri yang meningkatkan ketelusan rakaman, kawalan pengguna dan perlindungan data boleh membantu mengurangkan risiko penyalahgunaan.
Cabaran kepada inovasi dan privasi
Kerajaan perlu mencari keseimbangan antara menggalakkan inovasi dengan melindungi hak pengguna dan keselamatan masyarakat.
Peraturan yang jelas boleh membantu pengeluar memahami tanggungjawab mereka, manakala penguatkuasaan yang konsisten boleh memberikan kepastian kepada pengguna.
Namun, keberkesanan pendekatan tersebut bergantung pada perincian peraturan, kesediaan agensi dan keupayaan menyesuaikan penguatkuasaan dengan ciri teknologi yang terus berubah.
Kesimpulan
Perbincangan mengenai cermin mata pintar menunjukkan bahawa isu AI bukan hanya berkaitan ketepatan teknologi, tetapi juga privasi, keselamatan dan tanggungjawab penggunaannya.
Usaha Malaysia memperkukuh kerangka kawal selia perlu disertai mekanisme penguatkuasaan yang jelas supaya perkembangan teknologi dapat diteruskan tanpa mengabaikan hak orang ramai.